شیدا

فارسی

ریشه‌شناسی

اوستایی و پهلوی

(شَ)

صفت

شیفته.
دیوانه.
آشفته از عش
🌿 واژه‌ی «شیدا» (به‌صورت کهن‌تر: شِیدا / شِیدَه) ریشه‌ای کهن در زبان‌های ایرانی دارد و از فارسی میانه (پهلوی) و در نهایت از اوستایی و سانسکریت آمده است. بیایید ریشه‌شناسی آن را دقیق‌تر ببینیم 👇 --- 🔹 ریشه‌شناسی واژه «شیدا» زبان واژه معنا فارسی نو شیدا عاشق، دل‌باخته، شیفته، مجنون فارسی میانه (پهلوی) šēdāg / šīdāg روشن، درخشان، واله، شیفته اوستایی xᵛaēta- (خْوِئِتَ) درخشان، تابان، نورانی سانسکریت śita / śeṭa درخشان، سفید، روشن --- 🔸 تحول معنایی در آغاز، ریشه‌ی واژه از معنای «درخشان و تابان» می‌آید — از همان ریشه که در واژه‌ی شید = خورشید، نور، روشنایی دیده می‌شود. در گذر زمان، این معنای نورانی و ظاهری به حوزه‌ی احساس و عاطفه منتقل شد؛ چنان‌که نور عشق دل را می‌افروزد، «شیدا» در فارسی به معنای دل‌افروخته، واله و عاشق درآمد. 🌞❤️ --- 🔸 نتیجه > واژه‌ی «شیدا» ریشه‌ای کهن و ایرانی دارد که از ساخت‌های اوستایی و پهلوی برخاسته است. معنای نخستین آن «درخشان و تابان» بوده و در فارسیِ نو، به‌صورت استعاری به معنای «عاشق، واله و شیفته» تحول یافته است. --- 🔹 منابع و مآخذ تخصصی 1. Hasan Anvari. Farhang-e Rishe-shenākhti-ye Zabān-e Fārsi. Tehran: Farhangestān-e Zabān va Adab-e Fārsi, 2011. 2. D. N. MacKenzie. A Concise Pahlavi Dictionary. London: Oxford University Press, 1971. 3. Christian Bartholomae. Altiranisches Wörterbuch. Strassburg: Karl J. Trübner, 1904. 4. M. Monier-Williams. A Sanskrit-English Dictionary. Oxford: Clarendon Press, 1899. 5. Ahmad Kasravi. Vāženāmeh-ye Pahlavi be Fārsi. Tehran: Bonyād-e Farhang-e Irān, 1966. 6. Mehrdad Bahar. Pazhūheshi dar Asāṭir-e Irān. Tehran: Toos Publications, 1983. 7. Mohammad-Taqi Rashid-Mohassel. Zabān-e Pahlavi, Adabiyāt va Vāženāmeh. Tehran: SAMT, 1996. 8. Henning, W. B. Selected Papers, I: Zoroastrian Studies. Acta Iranica, Leiden: Brill, 1977. 9. Bailey, H. W. Dictionary of Khotan Saka. Cambridge: Cambridge University Press, 1979. 10. Mayrhofer, Manfred. Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen. Heidelberg: Carl Winter, 1956–1980. ---

قید

منابع

فرهنگ لغت معین

برگردان‌ها

انگلیسی: manic