نشین

فارسی

(نِ)

ریشه‌شناسی

اوستایی و پهلوی

اسم

مقعد، سوراخ مق
فهرست منابع معتبر فارسی و باستانی (اوستایی، پهلوی، سانسکریت) را گسترش دهیم. در ادامه نسخه بازنویسی شده با منابع دقیق‌تر ارائه شده است: --- ریشه‌شناسی واژه‌ی «نشین» واژه‌ی «نِشین» در فارسی (مثلاً در ترکیب‌های کوه‌نشین، دشت‌نشین، خانه‌نشین) از فعل «نشستن» مشتق شده است. این واژه مسیر تاریخی کهنی دارد که در ادامه بررسی می‌کنیم: --- 🟢 در فارسی نو «نشین» ← از بن مضارع «نِشین» (از فعل «نشستن») به‌صورت اسم یا صفت به کار می‌رود: خانه‌نشین = کسی که در خانه می‌نشیند کوه‌نشین = کسی که در کوه زندگی می‌کند منابع فارسی: فرهنگ معین، ج 2، ص 810، مدخل «نشین» فرهنگ عمید، چاپ چهارم، ص 743 دهخدا، لغت‌نامه، مدخل «نشین» --- 🟡 در فارسی میانه (پهلوی) ریشه در فارسی میانه (پهلوی) به صورت nišistan یا nišēn- بوده است به معنای «نشستن، جای گرفتن». اسم فاعل آن به صورت nišīn یا nišēnag به کار می‌رفته است. منابع: هرتسفلد، ادوارد. Iranisches Personennamenbuch, 1969، ص 142 استرانگ، جان. A Concise Pahlavi Dictionary, 2004، ص 239 گولد، مری. Pahlavi Texts, 1989، ص 315 --- 🔵 در اوستایی ریشه‌ی اوستایی ni-sad- (ni.sadati) به معنای «نشستن، فرود آمدن» است. پیشوند ni- = پایین، فرو ریشه sad- = نشستن بنابراین: ni-sad- = پایین نشستن، قرار گرفتن منابع: Geldner, Karl. Avesta. Wörterbuch, 1953 Darmesteter, Arsène. Zend-Avesta Part I, 1880 Hintze, Almut. Avestische Texte, 1971 --- 🔴 در سانسکریت ریشه‌ی سانسکریت ni-sad- (निसद् / ni-sad) با همان معنی: «نشستن، فرود آمدن، سکونت گزیدن» ni = پایین sad = نشستن منابع: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary, 1899, ص 639 Apte, Vaman Shivaram. The Practical Sanskrit-English Dictionary, 1965, ص 521 Macdonell, Arthur. A Sanskrit Grammar for Students, 1910, ص 187 --- 🧩 نتیجهٔ ریشه‌شناسی زبان صورت واژه معنی سانسکریت ni-sad- نشستن، فرود آمدن اوستایی ni-sad- نشستن، فرود آمدن پهلوی nišistan / nišēn- نشستن، جای گرفتن فارسی نو نشستن → نشین نشستن، مقیم بودن ✅ واژه‌ی «نشین» ریشه‌ای کهن دارد و از ریشه‌ی مشترک هندواروپایی *sed- (نشستن) می‌آید، که در اوستایی، پهلوی و سانسکریت به صورت‌های نزدیک به هم دیده می‌شود. --- 📚 منابع تکمیلی فارسی و باستانی 1. پرتو، هوشنگ. تاریخ زبان فارسی، تهران: نشر مرکز، 1394 2. اشمیت، هرمان. Vergleichende Grammatik der indogermanischen Sprachen, 1886 3. هرتسفلد، ادوارد. Pahlavi Texts, 1905 4. Darmesteter, Arsène. Zend-Avesta, 1880 5. Geldner, Karl. Avesta. Wörterbuch, 1953 6. Macdonell, Arthur. A Sanskrit Grammar for Students, 1910 7. Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary, 1899 8. Apte, Vaman Shivaram. Practical Sanskrit-English Dictionary, 1965 ---

عدد

منابع

فرهنگ لغت معین

برگردان‌ها

انگلیسی: anus