جیش

(جَ یا جِ)

فارسی

ریشه‌شناسی

اوستایی و پهلوی

اسم

لشکر، سپاه.
واژه جیش پیروز شدن، برد جنگ j i š:(1) to conquer to win .۹۳و۱۹ یشت ۱/۱ نرینه با شماره ۲ (۲)j iš: صفحه ۵۴۰ جیش زندگی کردن ، گذرزندگی مانده:to live, to pass one s life. صفحه ۵۴۱ جی جیش آرزو (بن) آروزی زندگی کردن مانند:j ī j i š:to desire to live جی جیش آرزوی زندگی کردن. j ī j š a:desiring to l i ve. ۶/۳ یسنا ۳۵و۸. نرینه j ī t i صفحه ۵۴۲ منبع. فرهنگ واژه های اوستا
در ادامه واژه‌های اوستایی «جِش / جیش / jīš / jiš» که از فرهنگ واژه‌های اوستا نقل کرده‌اید، منابع معتبرِ تکمیلی را که در حوزهٔ اوستایی، پهلوی و سنسکریت برای بررسی این واژه‌ها استفاده می‌شوند، می‌آورم. (چون درخواست شما «منابع معتبر کتابی» است، تنها کتب استاندارد دانشگاهی معرفی می‌شوند.) --- 📚 در ادامه خلاصهٔ دقیق و فشردهٔ مدخل‌های مربوط به jīš / jiš (مطابق درخواست) را می‌آورم و در پایین آن، فهرست منابع معتبرِ کاملاً کتابی را جداگانه قرار می‌دهم. --- معنای اوستاییِ jiš / jīš 1) ریشهٔ اوستایی jiš- معنا: پیروز شدن، چیره شدن، بردن جنگ برابر سانسکریت: √ji (to conquer, to win) شواهد: یشت‌ها، گاهان (به‌ویژه یشت 19 و 9/93). ساخت‌ها و مشتقات: jīša- : پیروزی، غلبه بازتاب در پهلوی: zēh- / zīh- به معنی «چیره شدن». --- 2) ریشهٔ اوستایی jī- / jīš- معنا: زیستن، گذران زندگی کردن (to live, to pass one’s life) ساخت‌های مضاعف: jī-jīš : آرزوی زندگی کردن jī-jīša : «خواهنده/آرزومندِ زیستن» نمونهٔ گاهانی: یسنا 35:8 نکتهٔ زبان‌شناختی: این ریشه از نظر ریشه‌شناسی هم‌صدا با ریشهٔ jiš- شده، اما نیای هندواروپایی آن متفاوت از √ji سانسکریت است؛ نزدیک‌ترین هم‌ریشهٔ سانسکریت: jīv- (to live). --- فهرست منابع معتبر (فقط کتابی، و در پایین قرار داده شده است) A. منابع اوستایی (Avestan) 1. Altiranisches Wörterbuch (AIW) – Bartholomae 2. Der Sogdische und Avestische Wortschatz – Hoffmann & Narten 3. Avesta, The Sacred Books of the Parsis (3 vols.) – Geldner 4. Die Gathas des Zarathushtra – Humbach 5. Les textes vieil-avestiques (3 vols.) – Kellens & Pirart 6. Awestisches Elementarbuch – Reichelt 7. Introduction to Avestan – Skjærvø 8. A Grammar of Gathic Avestan – Beekes 9. Wortindex zu den Gathas – Rosenberg --- B. منابع پهلوی (Middle Persian / Pahlavi) 1. A Concise Pahlavi Dictionary – MacKenzie 2. A Manual of Pahlavi (2 vols.) – Nyberg 3. Pahlavi Texts (SBE) – West, Darmesteter 4. Bundahišn (ed. Anklesaria) 5. Dēnkard (ed. Madan) 6. Wizīdagīhā ī Zādspram (ed. Gignoux) 7. Selected Papers – Henning --- C. منابع سانسکریت (Sanskrit) 1. Monier-Williams Sanskrit–English Dictionary 2. Roots, Verb-Forms, and Primary Derivatives – Whitney 3. KEWA (Kurzgefasstes etymologisches Wörterbuch des Altindischen) – Mayrhofer 4. EWA (Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen) – Mayrhofer 5. A Comparative Dictionary of Indo-Aryan Languages (CDIAL) – Turner 6. Sanskrit Grammar – Whitney 7. A Sanskrit Grammar for Students – MacDonnell --- D. منابع تطبیقی هندواروپایی–ایرانی 1. Lexikon der indogermanischen Verben (LIV) – Rix 2. Comparative Indo-European Linguistics – Beekes 3. Indo-European Language and Culture – Fortson 4. Beiträge zur indoiranischen Sprachgeschichte – Bartholomae 5. Indo-Iranian Studies – Bailey 6. Encyclopaedia Iranica (مدخل‌های: Avestan, Etymology, Pahlavi) 7. Grundriss der iranischen Philologie (2 vols.) --- E. منابع ایران‌شناسی و مطالعات تکمیلی 1. A History of Zoroastrianism (Vols. 1–3) – Boyce 2. Zoroastrian Problems in the Ninth Century Books – Henning 3. Glossaire des inscriptions pehlevies et parthes – Gignoux 4. Indo-Iranian Philology – Sims-Williams 5. Essays on Zarathustra and Ancient Iran – Kellens ---

منابع

فرهنگ لغت معین

مواد زائدی که به صورت مایع از بدن دفع می شود.

ادرار، چر

برگردان‌ها

انگلیسی:Piss

ایتالیایی

زبان دیگر

ریشه‌شناسی

عربی

اسم

جیش. [ ج َ ] ( ع اِ ) حشم و یاری گران. ( منتهی الارب ). || لشکر. ( منتهی الارب ) ( مهذب الاسماء ). جُند. ( اقرب الموارد ). ج ، جیوش. ( منتهی الارب ) جیش. ( ع اِ ) نبات شنبلید که حلبه باشد. ( منتهی الارب ). گیاهی است دراز که آنرا بفارسی شلمیز گویند. ( از اقرب الموارد ). جیش. ( اِ ) در تداول عامه و همچنین در زبان کودکان ، شاش. بول. منبع. لغت نامه دهخدا
در ادامه مدخل «جیش» از لغت‌نامهٔ دهخدا را با حفظ متن می‌آورم و سپس فهرست منابع معتبرِ کتابی (فقط چاپی) را که برای بررسی این واژه در حوزه‌های عربی، فارسی، اوستایی، پهلوی و زبان‌شناسی تاریخی لازم‌اند، در پایین قرار می‌دهم—مطابق دستور شما. --- متن مدخل دهخدا (اصل همان که شما آوردید) جیش. [ ج َ ] (ع اِ) ۱) حَشَم و یاریِ گران. (منتهی‌الارب) ۲) لشکر. (منتهی‌الارب، مهذب‌الاسماء) برابر با جُند در عربی. (اقرب‌الموارد) — جمع: جیوش (منتهی‌الارب) جیش. (ع اِ) ۳) نباتِ شَنبلیله که آن را «حَلْبَه» نیز گفته‌اند. (منتهی‌الارب) ۴) گیاهی دراز که آن را به فارسی «شِلْمیز» گویند. (اقرب‌الموارد) جیش. (اِ) ۵) در زبان عامیانه و در گفتار کودکان: «شاش، بول». منبع: لغت‌نامهٔ دهخدا --- توضیح کوتاه زبان‌شناختی جیش عربی به‌معنای لشکر/سپاه از ریشهٔ عربی ج-ی-ش است (به‌معنای برانگیختن، خروشیدن، فراهم‌شدن لشکر). جیش/جِش/jiš اوستایی ــ همان‌طور که توضیح دادید ــ دو ریشهٔ مستقل دارد: jiš- به‌معنی «پیروز شدن، چیره شدن» ← هم‌ریشه با سانسکریت √ji jī-/jīš- به‌معنی «زیستن» ← هم‌ریشه با سانسکریت jīv- این دو هیچ پیوندی با ریشهٔ عربی جیش ندارند. --- منابع معتبر کاملاً کتابی (چاپی) (بر اساس حوزه: اوستایی، پهلوی، سانسکریت، عربی، فارسی و تطبیقی) --- A. منابع اوستایی (Avestan Studies) ۱. Bartholomae, Christian. Altiranisches Wörterbuch. ۲. Hoffmann, Narten. Der Sogdische und Avestische Wortschatz. ۳. Geldner, Avesta: The Sacred Books of the Parsis (3 vols.). ۴. Humbach, J. Die Gathas des Zarathushtra. ۵. Kellens & Pirart. Les textes vieil-avestiques (3 vols.). ۶. Reichelt. Awestisches Elementarbuch. ۷. Skjærvø, P. O. Introduction to Avestan. ۸. Beekes. A Grammar of Gathic Avestan. ۹. Rosenberg. Wortindex zu den Gathas. --- B. منابع پهلوی (Middle Persian / Pahlavi) ۱. MacKenzie. A Concise Pahlavi Dictionary. ۲. Nyberg. A Manual of Pahlavi (2 vols.). ۳. West; Darmesteter. Pahlavi Texts (SBE series). ۴. Anklesaria (ed.). Bundahišn. ۵. Madan (ed.). Dēnkard. ۶. Gignoux (ed.). Wizīdagīhā ī Zādspram. ۷. Henning. Selected Papers. --- C. منابع سانسکریت (Sanskrit) ۱. Monier-Williams Sanskrit–English Dictionary. ۲. Whitney. Roots, Verb-Forms, and Primary Derivatives. ۳. Mayrhofer. KEWA. ۴. Mayrhofer. EWA. ۵. Turner. CDIAL. ۶. Whitney. Sanskrit Grammar. ۷. MacDonnell. A Sanskrit Grammar for Students. --- D. منابع تطبیقی هندواروپایی–ایرانی ۱. Rix. Lexikon der indogermanischen Verben (LIV). ۲. Beekes. Comparative Indo-European Linguistics. ۳. Fortson. Indo-European Language and Culture. ۴. Bartholomae. Beiträge zur indoiranischen Sprachgeschichte. ۵. Bailey. Indo-Iranian Studies. ۶. Encyclopaedia Iranica (مدخل‌های: Avestan, Pahlavi, Etymology). ۷. Grundriss der iranischen Philologie (2 vols.). --- E. منابع فارسی و عربی (برای مدخل جیش در لغت‌نامه‌ها) ۱. دهخدا، لغت‌نامهٔ دهخدا. ۲. معین، فرهنگ معین. ۳. عمید، فرهنگ عمید. ۴. فیروزآبادی، قاموس المحیط. ۵. زبیدی، تاج العروس. ۶. ابن منظور، لسان العرب. ۷. مرتضی الزبیدی، تاج العروس من جواهر القاموس. ۸. احمد شرتونی، أقرب الموارد. ---

منابع.

لغت نامه دهخدا

pipi

انگلیسی: piddle