رک

فارسی

ریشه‌شناسی

اوستایی و پهلوی

(رُ)

قید

صریح، بی پرده.
واژه‌ی رُک از ریشه در اوستایی، پهلوی و سانسکریت هم وجود دارد. بیایید قدم‌به‌قدم بررسی کنیم: --- ۱. فارسی میانه (پهلوی) و فارسی نو در فرهنگ پهلوی مک‌کنزی (MacKenzie, A Concise Pahlavi Dictionary, 1971) مدخل rōk / rūk آمده است که معنای «راست، مستقیم» دارد. همین واژه در فارسی نو در قالب «رُک» (سخن رک گفتن = بی‌پرده و راست گفتن) ادامه یافته است. در متون پهلوی مانند دینکرد و مینوی خرد، این واژه به معنای «درست، بی‌کجی» به‌کار رفته است. --- ۲. اوستایی در اوستایی، ریشه‌ی raocah- (و صورت کوتاه‌تر raoča-) وجود دارد. معنا: «نور، روشنایی، درخشندگی» → و از همین معنا «روشنیِ حقیقت و راستی» برداشت شده است. منبع: Bartholomae, Christian. Altiranisches Wörterbuch, 1904, ص. 1470، مدخل raoča-. Mayrhofer, Manfred. Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen, Bd. II, 1996, ص. 245. نمونه در اوستا: ترکیب raočaŋhəm ašaonəm («روشنیِ راستی») در یسنا. این ترکیب معنای اخلاقی دارد و به «راست و صادق بودن» نزدیک است. --- ۳. سانسکریت در سانسکریت، ریشه‌ی هندواروپایی ruc- (روشن بودن، درخشیدن، خالص بودن) وجود دارد. واژه‌های مهم: ruc = روشنایی، زیبایی، خلوص. rucita = روشن، راست، درست، مقبول. منبع: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary, 1899 (reprint 1997), مدخل ruc. Mayrhofer, Manfred. Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen, Bd. II, 1996, ص. 245–246. --- ✅ جمع‌بندی «رُک» فارسی نو (به معنای «صریح، بی‌پرده، راست») از پهلوی rōk/rūk آمده است. ریشه‌ی پهلوی آن به اوستایی raoča- («روشنی، راستی») برمی‌گردد. هم‌ریشه در سانسکریت ruc به معنای «روشن، خالص، راست» است. بنابراین معنای بنیادین در همه‌ی این زبان‌ها یکی است: «نور / روشنی → صافی، خلوص → راست و درست بودن». --- 📚 منابع معتبر 1. MacKenzie, D. N. A Concise Pahlavi Dictionary. Oxford, 1971. 2. Bartholomae, Christian. Altiranisches Wörterbuch. Strassburg, 1904. 3. Mayrhofer, Manfred. Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen. Heidelberg, 1986–2001. 4. Monier-Williams, M. A Sanskrit-English Dictionary. Oxford, 1899 (Reprint 1997). 5. Nyberg, H. S. A Manual of Pahlavi. Wiesbaden, 1974. ---

منابع

فرهنگ لغت معین

برگردان‌ها

ایتالیایی

صفت

brusco

اسم

schietto

انگلیسی: straightish