وات. [ ت َ ] ( اِخ ) در اصطلاح اوستائی ، فرشته باد. در اوستا معمولا به معنی باد و گاهی اسم خاص «ایزدباد» میباشد. روز 22 ماه در محافظت این ایزد است در بندهشن واترنگبوی ( بادرنگبوی ) گیاه مخصوص ایزدباد نامیده شده است. ( از یشت ها ترجمه پورداود ج 2 ص 136 ). منبع. لغت نامه دهخدا
تحلیل دقیق و ریشهشناسی واژه «وات» با تمرکز بر اوستایی، پهلوی و سانسکریت و منابع معتبر به شرح زیر ارائه میشود: --- ۱. واژه «وات» در اوستایی واژه: vāta (وَت) معنا: باد، ایزد باد در متون دینی اوستایی، به ویژه یشتها (Yashts)، vāta به عنوان ایزد باد مورد ستایش قرار گرفته است. در «بندهشن»، روز بیست و دوم هر ماه تحت حفاظت ایزد باد (Vāta) قرار دارد و گیاه مخصوص این ایزد نیز نامگذاری شده است. vāta در اوستایی همان معنای باد و جریان هوا را دارد و اغلب به عنوان عنصر طبیعی و نیروئی خدایی مطرح میشود. --- ۲. واژه «وات» در پهلوی واژه: wād / wāt معنا: باد، ایزد باد در متون پهلوی مانند «بندهشن» و «زادسپرم»، این واژه به همان شکل اوستایی حفظ شده است. پهلوی با حفظ معنای اصلی، واژه را با اندکی تغییر واجی منتقل کرده است. ایزد باد در پهلوی نیز جایگاه مشابهی دارد و در مناسک دینی و ستایشها حضور دارد. --- ۳. واژه «وات» در سانسکریت واژه: vāyu معنا: باد، هوا، نفس حیات در متون ودایی، vāyu به عنوان ایزد باد و یکی از ایزدان اصلی شناخته میشود. گاهی در معنای prāṇa نیز به کار رفته است، که به «نفس حیات» یا انرژی حیاتی اشاره دارد. تطابق معنایی این واژه با vāta اوستایی و wād پهلوی نشاندهنده ریشه هندواروپایی مشترک است. --- ۴. تحلیل ریشهشناسی ریشه هندواروپایی: **wā́t- / vāta معنای اصلی: باد این ریشه در اوستایی (vāta), پهلوی (wād), و سانسکریت (vāyu) حفظ شده است. تطابق معنایی و معنای ایزدی نشاندهنده یک سنت باستانی مشترک در فرهنگ و زبان هندواروپایی است. --- منابع معتبر ۱. Darmesteter, James – The Zend-Avesta – بررسی واژگان اوستایی 2. Boyce, Mary – A History of Zoroastrianism – بخش ایزدان باد 3. Macdonell, A. A. – A Sanskrit-English Dictionary – مدخل Vāta 4. Encyclopaedia Iranica – مدخل «Vāyu» و «Vāta» – بررسی ریشهشناسی و تطابقهای معنایی 5. Encyclopaedia Britannica – مدخل «Vayu» – بررسی ایزد باد در هندوئیسم 6. Wisdom Library – مدخل Vāta – بررسی معانی واژه در متون سانسکریتی 7. "Investigation of the Place of Vay (the God of Wind) in Avesta and Pahlavi Texts" – مقاله تخصصی درباره جایگاه ایزد باد ---
