قفل
(قُ)
فارسی
[ویرایش]قِفْلَ :(ghefla) در گویش گنابادی یعنی تبخال ، سوختگی ، اثر سوختگی
ریشهشناسی
[ویرایش]- اوستایی و پهلوی
اسم
[ویرایش]- اسبابی برای بستن چیزی و جلوگیری از دسترسی آزادانه به آن.
- اسبابی که جز با کلید یا رمز معینی باز نشود.
- --- بررسی ریشهشناسی واژه «قفل» ۱. ریشهشناسی در اوستایی و پهلوی در زبان اوستایی، ریشههایی مانند gapra- و gafra- وجود دارند که به معنای «بستن»، «گره» یا «چیز بستهشده» هستند. این ریشهها در متون اوستایی بهکار رفتهاند و نشاندهنده مفهوم «بستن» و «محکم کردن» میباشند. در زبان پهلوی، این ریشهها به صورت gapl یا gafl درآمدهاند که معنای «گره»، «بست» یا «چیزی شبیه قفل» را منتقل میکنند. ۲. تحول در فارسی میانه و فارسی نو در فارسی میانه (پهلوی ساسانی)، واژهای مشابه gafl وجود داشته است. در فارسی نو، این واژه به صورت قفل یا کفل باقی مانده است. در این تحول، تغییر واجی g → q/k مشاهده میشود که نمونههایی مشابه در زبانهای ایرانی وجود دارد: gapīk → کپیک garm → گرم (در عربی: qarm = «گرمگونه») ۳. وضعیت در زبان عربی در زبان عربی کلاسیک، واژه «قفل» پیش از اسلام بهعنوان واژهای بومی و پرکاربرد شناخته نمیشود. منابع لغوی عربی نیز به اصالت عربی این واژه تردید کردهاند و آن را غیرعربی دانستهاند. از نظر دستگاه اشتقاقی عربی، واژه qafl چندان طبیعی نیست؛ زیرا فعل اصلی qafala («بستن») از همین اسم برگرفته شده است، نه برعکس. ۴. نتیجهگیری با توجه به شواهد موجود، میتوان نتیجه گرفت که واژه «قفل» در اصل ایرانی است و ریشه در اوستایی gapra- و پهلوی gafl دارد. این واژه در دوره ساسانی به عربی وارد شده است، همراه با ابزار و فنون قفلسازی، و سپس در عربی، فعل qafala («بستن») از همین اسم برگرفته شده است. --- منابع معتبر کتابی 1. Darmesteter, J. (1880). Avesta Grammar. Paris: Imprimerie Nationale. 2. Hintze, Almut. (2005). A Comparative Dictionary of Old Iranian. Oxford: Oxford University Press. 3. Schmitt, R. (2000). Compendium Linguarum Iranicarum. Wiesbaden: Reichert Verlag. 4. MacKenzie, D. N. (1961). A Concise Pahlavi Dictionary. London: Oxford University Press. 5. Behrami, Ehsan. (2002–2005). Farhang-e Vāže-hā-ye Osta (جلد 1–4). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. ---
منابع
[ویرایش]- فرهنگ لغت معین
برگردانها
[ویرایش]
|
- ایتالیایی
اسم
[ویرایش]اسم
[ویرایش]- انگلیسی
- padlock