پیوست:تک‌واژها

از ویکی‌واژه
پرش به ناوبری پرش به جستجو

تکواژ[ویرایش]

تک‌واژها اجزاء زبانی ای هستند که از یک یا چند واج ساخته می‌شود و به تنهایی دارای معنی نیستند اما با ترکیب شان با واژه‌های دیگر واژه‌های نو پدید می‌آیند.تک واژها مقوله‌ای صرفی (ساختواژه‌ای)هستند و و به دو نوع آزاد و وابسته تقسیم می‌شود.

تک‌واژ معادل Morpheme در انگلیسی است و در فارسی بدان واژک نیز گفته میشود.

تکواژ آزاد[ویرایش]

تکواژهایی که معنا و کاربرد مستقل دارند تکواژ آزاد نام دارند. مانند:همیشه، گوسفند، میز و... که به دو گروه قاموسی (مانند کتاب) و دستوری (مانند برای) تقسیم می‌شود

تکواژ وابسته[ویرایش]

تکواژهایی که معنا و کاربرد مستقل ندارند تکواژ وابسته نام دارند. مانند: بان، ی، مند، در کلمات آسیابان، جنوبی و آبرومند. تکواژ وابسته نیز به دو گروه اشتقاقی (مانند ستان در گلستان) و تصریفی (مانند ان در درختان) تقسیم می‌شود. تکواژ وابسته چند نوع است: وند، واژه‌بست

وند[ویرایش]

وند‌ها تک واژهایی هستند که با ترکیب شان با اسم‌های ساده اسم‌های مشتق بوجود می‌آیند.معادل وند در انگلیسی Affix میباشد. وند‌ها بر ۳ قسم هستند پیشوند میانوند و پسوند.در زبان فارسی میانوند نداریم.

وند‌ها از نگاه نقش دو گروه‌اند وند اشتقاقی inflectional affix که نقش واژه سازی دارند وند تصریفی derivational affix که نقش نحوی دارد و کلمه را برای گرفتن جایگاه نحوی خود در جمله آماده میکند مانند‌ها در زنها و ب در برو وند‌ها از نظرمحل قرارگرفتنش نسبت به پایه سه نوع هستند. در ویکی واژه وند‌ها باید به کمک علامت - در اول و آخرشان بیایند.

پیشوند[ویرایش]

معادل Prefix در انگلیسی.

میانوند[ویرایش]

معادل infix در انگلیسی.

پسوند[ویرایش]

معادل Suffix در انگلیسی.

واژه‌بست‌[ویرایش]

واژه‌بست‌ها تک واژهایی هستند که کاربرد مستقل ندارند و چون وند‌ها به کلمه قبل و یا بعد از خود میچسبند اما بر خلاف وند‌ها جزء ساخت این کلمه‌ها محسوب نمیشوند. با پیوستن به واژه پایه خود دارای نقش میشوند. مانند َم در کلمات کتابم و خوبم که در اولی ضمیر است و در دومی فعل

معادل انگلیسی واژه‌بست‌، Clitic میباشد.[۱]

واژه بست‌های فارسی[ویرایش]

صورت‌ها تصریفی فعل بودن:-َم، ، -َست، -یم، -ید، -َند ضمایر شخصی پیوسته: :-َم، -َت، -َش، -ِمان، -ِتان، -ِشان یا نکره: کسره اضافه: نشانه معرفه: الف ندا:

ادات[ویرایش]

ادات تک واژهایی هستند دستوری که بطور مستقل بکار نمیروند.مانند می

شبه‌وند[ویرایش]

کلماتی هستند که به مرور زمان نقش وند‌ها را ایفا می‌کنند مانند آباد در سعادت آباد

منابع[ویرایش]

  1. ساخت اشتقاقی واژه در فارسی امروز، تالیف دکتر ایران کلباسی، الگو:شابک