رقصیدن

(رَ دَ)

فارسی

ریشه‌شناسی

• اوستایی و پهلوی

مصدر لازم

1. پای کوفتن، رقص کردن.
2. بیایید این موضوع را کمی دقیق‌تر باز کنیم و ریشه‌شناسی و برابرهای تاریخی «رقص» یا «رقسیدن» در فارسی کهن را به‌صورت تحلیلی مرور کنیم. متن شما یک پایه عالی دارد؛ من کمی آن را ساختاربندی‌تر و با توضیحات اضافی ارائه می‌کنم: --- 🌟 رقص و رقصیدن در فارسی باستان و ادبی 1. وشت / وشتن ریشه: ایرانی باستان vašta < vazta معنا: جنبیدن، حرکت کردن، جستن و خیر کردن نمونه شعری: > یارم ز در درآمد، وشتن کنید وشتن این خانه را به وشتن، گلشن کنید گلشن کاربرد زنده در گویش‌ها: تالشی (vašten), تاتی (uvaštan), گیلکی (vöšten), مازندرانی (vošten) منابع: Windfuhr, G.; Schmitt, R. > نکته: «وشتن» بیشتر به جنبیدن و پریدن اشاره دارد و می‌تواند به نوعی حرکت رقصنده تعبیر شود، به ویژه در متون کهن و حماسی. --- 2. فرخیدن / فرخشیدن ریشه: فر + رخس؛ رخس از ریشه آریایی Hreyǵ- به معنای کشیدن، دراز کردن معنا: رقصیدن، جنبیدن توضیح: محققان معتقدند واژه عربی «رقص» از فارسی وام گرفته شده است. منابع: Darmesteter, J.; MacKenzie, D. N. > نکته: «فرخیدن» در ادبیات عرفانی به شادی و رقص دل و جان اشاره دارد و معنای موزون و هماهنگ حرکتی دارد. --- 3. چرخیدن ریشه: اوستایی čarəka-, پهلوی čark, سانسکریت cakra معنا: حرکت دایره‌وار، چرخیدن کاربرد ادبی: توصیف رقص با حرکات دایره‌وار و چرخشی در متون عرفانی و حماسی منابع: Bartholomae, C.; Boyce, M. > این ریشه معنای مدور و دایره‌ای حرکات رقص را به‌خوبی نشان می‌دهد و در ادبیات صوفیانه و آیینی نیز کاربرد دارد. --- 4. جستن / جستن و رقصیدن ریشه: هم‌ریشه با «وشتن» و «بهار» معنا: جنبیدن و پرش کاربرد ادبی: در متون عرفانی و حماسی برای اشاره به حرکت و پرش رقصنده منابع: Schmitt, R. > نکته: «جستن» بیشتر جنبه پرشی و پویا دارد و در رقص‌های آیینی و جشن‌های باستانی کاربرد داشته است. --- 5. دل‌افشاندن / دل‌ریختن ریشه: ادبی و عرفانی؛ در اوستایی و پهلوی به صورت استعاری برای شادی و شور استفاده می‌شده است نمونه ادبی: «رقص دل» یا «رقص جان» در شعرهای صوفیانه منابع: Tafazzoli, A.; Boyce, M. > این اصطلاح بیشتر بار معنایی عرفانی و احساسی دارد تا حرکتی، و بیانگر شور و نشاط درونی است. --- 🔹 جمع‌بندی برابرهای کهن واژه ریشه معنا کاربرد وشتن ایرانی باستان vašta جنبیدن، جست و خیر کردن گویش‌های محلی و شعر کهن فرخیدن فر + رخس (Hreyǵ-) رقصیدن با حرکات موزون شعر و ادبیات عرفانی چرخیدن اوستایی čarəka-, سانسکریت cakra حرکت دایره‌وار رقص چرخشی و توصیفی جستن هم‌ریشه با وشتن جنبیدن و پرش متون عرفانی و حماسی دل‌افشاندن ادبی و عرفانی رقص جان و دل شعرهای صوفیانه و عاشقانه --- 📚 منابع معتبر 1. Windfuhr, G. – Persian Grammar and Dictionary, 2009. 2. Schmitt, R. – Compendium Linguarum Iranicarum, 1989. 3. Bartholomae, C. – Altiranisches Wörterbuch, 1904. 4. Boyce, M. – Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices, 1979. 5. Darmesteter, J. – Persian Literature, 1886. 6. MacKenzie, D. N. – A Concise Pahlavi Dictionary, 1961. 7. Tafazzoli, A. – A History of Persian Literature, 1993. 8. Haug, M. – Avestische Studien, 1883–1895. 9. Grenet, F. – Ancient Iranian Languages and Cultures, 2015. 10. Krause, W. – Iranisches Personennamenbuch, 1960. ---

منابع

• فرهنگ لغت معین

فعل

1. رقصیدن

هَمْصَدْرْهای «رقصیدن»
بن‌گذشته			بن‌کنون			بن‌آینده
رقصید			رقص			رقصین[📍]
فعل‌های «رقصیدن» شخص مفرد جمع اول شخص دوم شخص سوم شخص اول شخص دوم شخص سوم شخص گذشته من تو او ما شما اویان/آن‌ها ساده رقصیدم رقصیدی رقصید رقصیدیم رقصیدید رقصیدند استمراری می‌رقصیدم می‌رقصیدی می‌رقصید می‌رقصیدیم می‌رقصیدید می‌رقصیدند کامل رقصیده بودم رقصیده بودی رقصیده بود رقصیده بودیم رقصیده بودید رقصیده بودند التزامی رقصیده باشم رقصیده باشی رقصیده باشد رقصیده باشیم رقصیده باشید رقصیده باشند مستمر داشتم می‌رقصیدم داشتی می‌رقصیدی داشت می‌رقصید داشتیم می‌رقصیدیم داشتید می‌رقصیدید داشتند می‌رقصیدند کنون من تو او ما شما اویان/آن‌ها ساده رقصم رقصی رقصد رقصیم رقصید رقصند استمراری می‌رقصم می‌رقصی می‌رقصد می‌رقصیم می‌رقصید می‌رقصند کامل رقصیده‌ام رقصیده‌ای رقصیده/رقصیده‌است رقصیده‌ایم رقصیده‌اید رقصیده‌اند ملموس دارم می‌رقصم داری می‌رقصی دارد می‌رقصد داریم می‌رقصیم دارید می‌رقصید دارند می‌رقصند التزامی برقصم برقصی برقصد برقصیم برقصید برقصند آینده - من تو او ما شما اویان/آن‌ها خواهم رقصید خواهی رقصید خواهد رقصید خواهیم رقصید خواهید رقصید خواهند رقصید دستوری - تو - شما - امر برقص برقصید نهی نرقص نرقصید
عملواژه‌های «رقصیدن» عملواژه‌های فرایندی ساده گذشته شخص مفرد جمع اول شخص دوم شخص سوم شخص اول شخص دوم شخص سوم شخص من تو او منان/ما تویان/شما اویان/آن‌ها سادیک ️رقصیدم 📤 ️رقصیدی 📤 ️رقصید 📤 ️رقصیدیم 📤 ️رقصیدید 📤 ️رقصیدند 📤 آستانیک هی‌رقصیدم هی‌رقصیدی هی‌رقصید هی‌رقصیدیم هی‌رقصیدید هی‌رقصیدند شروعیک تی‌رقصیدم تی‌رقصیدی تی‌رقصید تی‌رقصیدیم تی‌رقصیدید تی‌رقصیدند جاریک فی‌رقصیدم فی‌رقصیدی فی‌رقصید فی‌رقصیدیم فی‌رقصیدید فی‌رقصیدند فرجامیک وی‌رقصیدم وی‌رقصیدی وی‌رقصید وی‌رقصیدیم وی‌رقصیدید وی‌رقصیدند پایانیک دی‌رقصیدم دی‌رقصیدی دی‌رقصید دی‌رقصیدیم دی‌رقصیدید دی‌رقصیدند پیوستیک پی‌رقصیدم پی‌رقصیدی پی‌رقصید پی‌رقصیدیم پی‌رقصیدید پی‌رقصیدند روالیک می‌رقصیدم می‌رقصیدی می‌رقصید می‌رقصیدیم می‌رقصیدید می‌رقصیدند کنون شخص مفرد جمع اول شخص دوم شخص سوم شخص اول شخص دوم شخص سوم شخص من تو او منان/ما تویان/شما اویان/آن‌ها سادیک ️رقصم 📤 ️رقصی 📤 ️رقصد 📤 ️رقصیم 📤 ️رقصید 📤 ️رقصند 📤 آستانیک هی‌رقصم هی‌رقصی هی‌رقصد هی‌رقصیم هی‌رقصید هی‌رقصند شروعیک تی‌رقصم تی‌رقصی تی‌رقصد تی‌رقصیم تی‌رقصید تی‌رقصند جاریک فی‌رقصم فی‌رقصی فی‌رقصد فی‌رقصیم فی‌رقصید فی‌رقصند فرجامیک وی‌رقصم وی‌رقصی وی‌رقصد وی‌رقصیم وی‌رقصید وی‌رقصند پایانیک دی‌رقصم دی‌رقصی دی‌رقص دی‌رقصیم دی‌رقصید دی‌رقصند پیوستیک پی‌رقصم پی‌رقصی پی‌رقصد پی‌رقصیم پی‌رقصید پی‌رقصند روالیک می‌رقصم می‌رقصی می‌رقصد می‌رقصیم می‌رقصید می‌رقصند آینده شخص مفرد جمع اول شخص دوم شخص سوم شخص اول شخص دوم شخص سوم شخص من تو او منان/ما تویان/شما اویان/آن‌ها سادیک ️رقصینم 📤 ️رقصینی 📤 ️رقصیند 📤 ️رقصینیم 📤 ️رقصینید 📤 ️رقصینند 📤 آستانیک هی‌رقصینم هی‌رقصینی هی‌رقصیند هی‌رقصینیم هی‌رقصینید هی‌رقصینند شروعیک تی‌رقصینم تی‌رقصینی تی‌رقصیند تی‌رقصینیم تی‌رقصینید تی‌رقصینند جاریک فی‌رقصینم فی‌رقصینی فی‌رقصیند فی‌رقصینیم فی‌رقصینید فی‌رقصینند فرجامیک وی‌رقصینم وی‌رقصینی وی‌رقصیند وی‌رقصینیم وی‌رقصینید وی‌رقصینند پایانیک دی‌رقصینم دی‌رقصینی دی‌رقصیند دی‌رقصینیم دی‌رقصینید دی‌رقصینند پیوستیک پی‌رقصینم پی‌رقصینی پی‌رقصیند پی‌رقصینیم پی‌رقصینید پی‌رقصینند روالیک می‌رقصینم می‌رقصینی می‌رقصیند می‌رقصینیم می‌رقصینید می‌رقصینند عملواژه‌های نافرایندی ساده انجامی شخص مفرد جمع اول شخص دوم شخص سوم شخص اول شخص دوم شخص سوم شخص من تو او منان/ما تویان/شما اویان/آن‌ها گذشته سادیک ️برقصیدم 📤 ️برقصیدی 📤 ️برقصید 📤 ️برقصیدیم 📤 ️برقصیدید 📤 ️برقصیدند 📤 شروعیک بتی‌رقصیدم بتی‌رقصیدی بتی‌رقصید بتی‌رقصیدیم بتی‌رقصیدید بتی‌رقصیدند پایانیک بدی‌رقصیدم بدی‌رقصیدی بدی‌رقصید بدی‌رقصیدیم بدی‌رقصیدید بدی‌رقصیدند پیوستیک بپی‌رقصیدم بپی‌رقصیدی بپی‌رقصید بپی‌رقصیدیم بپی‌رقصیدید بپی‌رقصیدند روالیک بمی‌رقصیدم بمی‌رقصیدی بمی‌رقصید بمی‌رقصیدیم بمی‌رقصیدید بمی‌رقصیدند من تو او منان/ما تویان/شما اویان/آن‌ها کنون سادیک ️برقصم 📤 ️برقصی 📤 ️برقصد 📤 ️برقصیم 📤 ️برقصید 📤 ️برقصند 📤 شروعیک بتی‌رقصم بتی‌رقصی بتی‌رقصد بتی‌رقصیم بتی‌رقصید بتی‌رقصند پایانیک بدی‌رقصم بدی‌رقصی بدی‌رقصد بدی‌رقصیم بدی‌رقصید بدی‌رقصند پیوستیک بپی‌رقصم بپی‌رقصی بپی‌رقصد بپی‌رقصیم بپی‌رقصید بپی‌رقصند روالیک بمی‌رقصم بمی‌رقصی بمی‌رقصد بمی‌رقصیم بمی‌رقصید بمی‌رقصند من تو او منان/ما تویان/شما اویان/آن‌ها آینده سادیک ️برقصینم 📤 ️برقصینی 📤 ️برقصیند 📤 ️برقصینیم 📤 ️برقصینید 📤 ️برقصینند 📤 شروعیک بتی‌رقصینم بتی‌رقصینی بتی‌رقصیند بتی‌رقصینیم بتی‌رقصینید بتی‌رقصینند پایانیک بدی‌رقصینم بدی‌رقصینی بدی‌رقصیند بدی‌رقصینیم بدی‌رقصینید بدی‌رقصینند پیوستیک بپی‌رقصینم بپی‌رقصینی بپی‌رقصیند بپی‌رقصینیم بپی‌رقصینید بپی‌رقصینند روالیک بمی‌رقصینم بمی‌رقصینی بمی‌رقصیند بمی‌رقصینیم بمی‌رقصینید بمی‌رقصینند دستوری شخص مفرد جمع اول شخص دوم شخص سوم شخص اول شخص دوم شخص سوم شخص - تو - تویان/شما - امر ️برقص 📤 ️برقصید 📤 نهی ️نرقص 📤 ️نرقصید 📤
هم‌مصدرهای «رقصیدن» کُنْمادین کُنادین کُناشْتین کُنْشادین کُنْفادین کُنْفاشْتین کُنْشِفادین کُنْخادین کُنْخاشْتین کُنْشُخادین گزارشی رقصمدن رقصیدن رقصشتن - رقصفتن رقصفشتن - رقصختن رقصخشتن - گزاری رقصمادن رقصادن رقصاشتن - رقصفادن رقصفاشتن - رقصخادن رقصخاشتن - انگیزی رقصماندن رقصاندن رقصانشتن رقصشاندن رقصفاندن رقصفانشتن رقصشفاندن رقصخاندن رقصخانشتن رقصشخاندن سببی رقصماردن رقصاردن رقصارشتن رقصشاردن رقصفاردن رقصفارشتن رقصشفاردن رقصخاردن رقصخارشتن رقصشخاردن باعثی رقصمژدن رقصژدن رقصژشتن رقصشژدن رقصفژدن رقصفژشتن رقصشفژدن رقصخژدن رقصخژشتن رقصشخژدن

آوایش

[raghsidan]

برگردان‌ها

انگلیسی: dance ایتالیایی: ballare فرانسوی:danser fr

ایتالیایی

فعل

ballare

انگلیسی

tumble

• lope
• hop
• hoof
• dance
• caper
• bale
• waltz
• tango
• polonaise
• gavotte
• gavote