شدن

فارسی

ریشه‌ لغت

• پهلوی
• واژه شدن / šodan ریشه‌شناسی تاریخی --- ۱. فارسی نو شدن / šodan در فارسی نو به‌معنای «تبدیل شدن، تغییر یافتن، روی دادن، رفتن» است. --- ۲. فارسی میانه / پهلوی در پهلوی صورت‌های زیر دیده می‌شود: šudan / šaw- / šut- مصدر: šutan معنی: «رفتن، شدن». --- ۳. اوستایی ریشهٔ اوستایی: šyau- / šyu- معنی: «رفتن، حرکت کردن، روان شدن». --- ۴. ایرانی باستان (پارسی باستان) صورت بازسازی‌شده: *šyav- معنی: «رفتن». (در متون پارسی باستان به‌طور مستقیم ثبت نشده؛ از طریق اوستایی و پهلوی بازسازی می‌شود.) --- ۵. سنسکریت (هندواروپایی) ریشهٔ هم‌خانواده در سنسکریت: √śu / √su معانی: «جنبیدن، روان‌شدن، شتابیدن، رفتن». --- جمع‌بندی مسیر تحول سنسکریت √śu / √su = رفتن، جریان یافتن ⬇ اوستایی šyu / šyau- = رفتن ⬇ ایرانی باستان *šyav- = رفتن ⬇ پهلوی šutan / šaw- = رفتن، شدن ⬇ فارسی نو شدن / šodan = شدن، تغییر یافتن (و در برخی لهجه‌ها: رفتن) --- 📚 منابع معتبر (کتابی) — یک‌جا منابع اوستایی 1. Bartholomae, Christian. Altiranisches Wörterbuch (AIW). 2. Hoffmann, Karl. Aufsätze zur Indoiranistik. 3. Reichelt, Hans. Awestisches Elementarbuch. 4. Skjærvø, Prods Oktor. An Introduction to Avestan. 5. Darmesteter, James. Études iraniennes. 6. Gershevitch, Ilya. The Avestan Hymn to Mithra. --- منابع پهلوی / فارسی میانه 1. MacKenzie, D. N. A Concise Pahlavi Dictionary. 2. Nyberg, H. S. A Manual of Pahlavi. 3. Bailey, H. W. Dictionary of Khotan Saka. 4. Skjærvø, Prods Oktor. Middle Persian and Parthian Texts. 5. Tafazzoli, Ahmad. Sasanian Society. --- منابع سنسکریت / هندوایرانی 1. Monier-Williams, M. A Sanskrit–English Dictionary. 2. Mayrhofer, Manfred. Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen (EWAia). 3. Whitney, W. D. Sanskrit Grammar. 4. Macdonell, A. A. A Sanskrit Grammar for Students. 5. Grassmann, Hermann. Wörterbuch zum Rigveda. --- منابع تطبیقی ایرانی–هندواروپایی 1. Rix, Helmut (ed.). Lexikon der indogermanischen Verben (LIV). 2. Beekes, Robert. Comparative Indo-European Linguistics. 3. Kellens & Pirart. Les textes vieil-avestiques. 4. Kent, Roland. Old Persian: Grammar, Texts, Lexicon. 5. Cheung, Johnny. Etymological Dictionary of the Iranian Verb. 6. Burrow, T. The Sanskrit Language. --- منابع فارسی / ایرانی 1. پورداوود، ابراهیم. یشت‌ها + فرهنگ اوستایی. 2. مزداپور، کتایون. بررسی ساخت‌های فعلی در فارسی میانه. 3. رضائی باغ‌بیدی، حسین. واج‌شناسی تاریخی زبان فارسی. 4. محمد معین. فرهنگ فارسی (مدخل‌های تاریخی). 5. اعوانی (ویراست). تاریخ زبان‌های ایرانی. 6. دورفر، گرهارد. سیری در زبان‌های ایرانی. --- 📌 سه منبع کلیدی برای ریشه‌شناسی «شدن» 1. Cheung, Johnny. Etymological Dictionary of the Iranian Verb. 2. Bartholomae. Altiranisches Wörterbuch. 3. Mayrhofer. EWAia. ---

آوایش

• است//

اسم

است

زبان دیگر

• عربی

مصدر فعل لازم

1. از حالی به حالی دیگر درآمدن‌. در این معنی اغلب به عنوان هم‌کرد به‌کار می‌رود و نشان دهنده تغییر و دگرگونی است.
2. گردیدن، گشتن. انجام یافتن. دگرگون شدن. به پایان رسیدن. رفتن، گذشتن. گراییدن، میل کردن. تجاوز کردن. محو گشتن، زایل گردیدن. حصول یافتن.

فعل

1. به‌صورت فعل ربطی به کار می‌رود و نشان‌دهنده دگرگونی و تغییر است.
2. به‌صورت فعل معین با صفت مفعولی فعل مجهول می‌سازد.
3. حاصل گردیدن، گشتن، آمدن

هَمْصَدْرْهای «شدن»
بن‌گذشته			بن‌کنون			بن‌آینده
شد			شو			شوین[📍]
فعل‌های «شدن» شخص مفرد جمع اول شخص دوم شخص سوم شخص اول شخص دوم شخص سوم شخص گذشته من تو او ما شما اویان/آن‌ها ساده شدم شدی شد شدیم شدید شدند استمراری می‌شدم می‌شدی می‌شد می‌شدیم می‌شدید می‌شدند کامل شده بودم شده بودی شده بود شده بودیم شده بودید شده بودند التزامی شده باشم شده باشی شده باشد شده باشیم شده باشید شده باشند مستمر داشتم می‌شدم داشتی می‌شدی داشت می‌شد داشتیم می‌شدیم داشتید می‌شدید داشتند می‌شدند کنون من تو او ما شما اویان/آن‌ها ساده شوم شوی شود شویم شوید شوند استمراری می‌شوم می‌شوی می‌شود می‌شویم می‌شوید می‌شوند کامل شده‌ام شده‌ای شده/شده‌است شده‌ایم شده‌اید شده‌اند ملموس دارم می‌شوم داری می‌شوی دارد می‌شود داریم می‌شویم دارید می‌شوید دارند می‌شوند التزامی بشوم بشوی بشود بشویم بشوید بشوند آینده - من تو او ما شما اویان/آن‌ها خواهم شد خواهی شد خواهد شد خواهیم شد خواهید شد خواهند شد دستوری - تو - شما - امر بشو بشوید نهی نشو نشوید
عملواژه‌های «شدن» عملواژه‌های فرایندی ساده گذشته شخص مفرد جمع اول شخص دوم شخص سوم شخص اول شخص دوم شخص سوم شخص من تو او منان/ما تویان/شما اویان/آن‌ها سادیک ️شدم 📤 ️شدی 📤 ️شد 📤 ️شدیم 📤 ️شدید 📤 ️شدند 📤 آستانیک هی‌شدم هی‌شدی هی‌شد هی‌شدیم هی‌شدید هی‌شدند شروعیک تی‌شدم تی‌شدی تی‌شد تی‌شدیم تی‌شدید تی‌شدند جاریک فی‌شدم فی‌شدی فی‌شد فی‌شدیم فی‌شدید فی‌شدند فرجامیک وی‌شدم وی‌شدی وی‌شد وی‌شدیم وی‌شدید وی‌شدند پایانیک دی‌شدم دی‌شدی دی‌شد دی‌شدیم دی‌شدید دی‌شدند پیوستیک پی‌شدم پی‌شدی پی‌شد پی‌شدیم پی‌شدید پی‌شدند روالیک می‌شدم می‌شدی می‌شد می‌شدیم می‌شدید می‌شدند کنون شخص مفرد جمع اول شخص دوم شخص سوم شخص اول شخص دوم شخص سوم شخص من تو او منان/ما تویان/شما اویان/آن‌ها سادیک ️شوم 📤 ️شوی 📤 ️شود 📤 ️شویم 📤 ️شوید 📤 ️شوند 📤 آستانیک هی‌شوم هی‌شوی هی‌شود هی‌شویم هی‌شوید هی‌شوند شروعیک تی‌شوم تی‌شوی تی‌شود تی‌شویم تی‌شوید تی‌شوند جاریک فی‌شوم فی‌شوی فی‌شود فی‌شویم فی‌شوید فی‌شوند فرجامیک وی‌شوم وی‌شوی وی‌شود وی‌شویم وی‌شوید وی‌شوند پایانیک دی‌شوم دی‌شوی دی‌شو دی‌شویم دی‌شوید دی‌شوند پیوستیک پی‌شوم پی‌شوی پی‌شود پی‌شویم پی‌شوید پی‌شوند روالیک می‌شوم می‌شوی می‌شود می‌شویم می‌شوید می‌شوند آینده شخص مفرد جمع اول شخص دوم شخص سوم شخص اول شخص دوم شخص سوم شخص من تو او منان/ما تویان/شما اویان/آن‌ها سادیک ️شوینم 📤 ️شوینی 📤 ️شویند 📤 ️شوینیم 📤 ️شوینید 📤 ️شوینند 📤 آستانیک هی‌شوینم هی‌شوینی هی‌شویند هی‌شوینیم هی‌شوینید هی‌شوینند شروعیک تی‌شوینم تی‌شوینی تی‌شویند تی‌شوینیم تی‌شوینید تی‌شوینند جاریک فی‌شوینم فی‌شوینی فی‌شویند فی‌شوینیم فی‌شوینید فی‌شوینند فرجامیک وی‌شوینم وی‌شوینی وی‌شویند وی‌شوینیم وی‌شوینید وی‌شوینند پایانیک دی‌شوینم دی‌شوینی دی‌شویند دی‌شوینیم دی‌شوینید دی‌شوینند پیوستیک پی‌شوینم پی‌شوینی پی‌شویند پی‌شوینیم پی‌شوینید پی‌شوینند روالیک می‌شوینم می‌شوینی می‌شویند می‌شوینیم می‌شوینید می‌شوینند عملواژه‌های نافرایندی ساده انجامی شخص مفرد جمع اول شخص دوم شخص سوم شخص اول شخص دوم شخص سوم شخص من تو او منان/ما تویان/شما اویان/آن‌ها گذشته سادیک ️بشدم 📤 ️بشدی 📤 ️بشد 📤 ️بشدیم 📤 ️بشدید 📤 ️بشدند 📤 شروعیک بتی‌شدم بتی‌شدی بتی‌شد بتی‌شدیم بتی‌شدید بتی‌شدند پایانیک بدی‌شدم بدی‌شدی بدی‌شد بدی‌شدیم بدی‌شدید بدی‌شدند پیوستیک بپی‌شدم بپی‌شدی بپی‌شد بپی‌شدیم بپی‌شدید بپی‌شدند روالیک بمی‌شدم بمی‌شدی بمی‌شد بمی‌شدیم بمی‌شدید بمی‌شدند من تو او منان/ما تویان/شما اویان/آن‌ها کنون سادیک ️بشوم 📤 ️بشوی 📤 ️بشود 📤 ️بشویم 📤 ️بشوید 📤 ️بشوند 📤 شروعیک بتی‌شوم بتی‌شوی بتی‌شود بتی‌شویم بتی‌شوید بتی‌شوند پایانیک بدی‌شوم بدی‌شوی بدی‌شود بدی‌شویم بدی‌شوید بدی‌شوند پیوستیک بپی‌شوم بپی‌شوی بپی‌شود بپی‌شویم بپی‌شوید بپی‌شوند روالیک بمی‌شوم بمی‌شوی بمی‌شود بمی‌شویم بمی‌شوید بمی‌شوند من تو او منان/ما تویان/شما اویان/آن‌ها آینده سادیک ️بشوینم 📤 ️بشوینی 📤 ️بشویند 📤 ️بشوینیم 📤 ️بشوینید 📤 ️بشوینند 📤 شروعیک بتی‌شوینم بتی‌شوینی بتی‌شویند بتی‌شوینیم بتی‌شوینید بتی‌شوینند پایانیک بدی‌شوینم بدی‌شوینی بدی‌شویند بدی‌شوینیم بدی‌شوینید بدی‌شوینند پیوستیک بپی‌شوینم بپی‌شوینی بپی‌شویند بپی‌شوینیم بپی‌شوینید بپی‌شوینند روالیک بمی‌شوینم بمی‌شوینی بمی‌شویند بمی‌شوینیم بمی‌شوینید بمی‌شوینند دستوری شخص مفرد جمع اول شخص دوم شخص سوم شخص اول شخص دوم شخص سوم شخص - تو - تویان/شما - امر ️بشو 📤 ️بشوید 📤 نهی ️نشو 📤 ️نشوید 📤
هم‌مصدرهای «شدن» کُنْمادین کُنادین کُناشْتین کُنْشادین کُنْفادین کُنْفاشْتین کُنْشِفادین کُنْخادین کُنْخاشْتین کُنْشُخادین گزارشی شومدن شدن شوشتن - شوفتن شوفشتن - شوختن شوخشتن - گزاری شومادن شوادن شواشتن - شوفادن شوفاشتن - شوخادن شوخاشتن - انگیزی شوماندن شواندن شوانشتن شوشاندن شوفاندن شوفانشتن شوشفاندن شوخاندن شوخانشتن شوشخاندن سببی شوماردن شواردن شوارشتن شوشاردن شوفاردن شوفارشتن شوشفاردن شوخاردن شوخارشتن شوشخاردن باعثی شومژدن شوژدن شوژشتن شوشژدن شوفژدن شوفژشتن شوشفژدن شوخژدن شوخژشتن شوشخژدن

––––

منابع

• فرهنگ لغت معین
• فرهنگ بزرگ سخن